Ảnh đẹp chưa chắc đã thu hút nếu thiếu bố cục ảnh hợp lý. Khám phá 5 cách sắp xếp khung hình được nhiếp ảnh gia thường xuyên áp dụng
Khái niệm cơ bản về bố cục ảnh là gì?
Dù bạn chụp chân dung, phong cảnh hay sản phẩm, bố cục chính là nền tảng phân biệt một bức ảnh chụp vô tình và một bức ảnh thực sự có chủ ý. Nắm vững bố cục, ngay cả một chiếc điện thoại cũng có thể tạo ra khung hình đẹp mắt, bởi vì yếu tố quan trọng nhất không nằm ở ống kính mà nằm ở cách người cầm máy đặt mọi thứ vào đúng vị trí.
Định nghĩa đơn giản về bố cục ảnh
Bố cục ảnh đơn giản là cách bạn quyết định đặt chủ thể chính ở vị trí nào trong khung hình, thứ gì xuất hiện cùng và thứ gì bị loại ra ngoài. Hãy tưởng tượng khung hình như một tờ giấy trắng, và bạn đang đặt các mảnh ghép lên đó sao cho hài hòa và có trọng tâm. Không có bố cục, bức ảnh sẽ rời rạc và khiến người xem không biết nên tập trung vào điều gì.
Vai trò của bố cục ảnh
Vai trò đầu tiên và quan trọng nhất của bố cục là dẫn dắt ánh nhìn. Một bố cục tốt sẽ tự động đưa mắt người xem đến với chủ thể chính, sau đó lan tỏa đến các chi tiết phụ trợ rồi mới kết thúc. Vai trò thứ hai là tạo cảm xúc từ bố cục đối xứng mang đến sự trang trọng và yên bình, trong khi bố cục nghiêng hoặc chéo lại tạo cảm giác chuyển động và năng động. Vai trò thứ ba là loại bỏ nhiễu thị giác, giúp bức ảnh sạch sẽ và chuyên nghiệp hơn.
Tại sao bạn cần nắm vững tư duy bố cục ảnh?
Nắm vững tư duy bố cục không phải để trở thành nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp, mà để khi đưa máy lên mắt, bạn biết mình đang làm gì thay vì chỉ bấm máy một cách may rủi. Tư duy bố cục giúp bạn có một quy trình xử lý khung hình có hệ thống, mọi khung cảnh dù đơn giản hay phức tạp đều có thể được chuyển hóa thành một bức ảnh có tổ chức.
Bố cục giúp bức ảnh có chính phụ rõ ràng, không bị rối mắt
Một bức ảnh rối mắt thường có cùng lúc nhiều điểm hấp dẫn nhưng không điểm nào thực sự nổi bật. Bố cục tốt sẽ giải quyết triệt để vấn đề này bằng cách phân định rõ đâu là chủ thể chính cần được tôn vinh và đâu là hậu cảnh chỉ đóng vai trò làm nền.
Ví dụ khi chụp chân dung giữa phố đông, bố cục giúp bạn đặt người mẫu vào vị trí chi phối khung hình, trong khi những người qua đường trở thành các mảng khối mờ hoặc bị loại hẳn ra ngoài. Mắt người xem khi ấy sẽ dừng lại ở người mẫu ngay từ một phần nghìn giây đầu tiên, thay vì phải tìm kiếm.
Nâng tầm từ một bức ảnh lưu niệm thành một tác phẩm có bố cục ảnh nghệ thuật
Sự khác biệt giữa ảnh lưu niệm và ảnh nghệ thuật nằm ở dụng ý của người chụp. Ảnh lưu niệm thường ghi lại toàn bộ khung cảnh trước mặt với mục đích để nhớ, do đó bố cục thường tùy tiện và dàn trải. Ảnh nghệ thuật ngược lại, mọi thứ trong khung hình đều được sắp xếp có chủ đích từ vị trí đường chân trời, khoảng trống quanh chủ thể, cho đến hướng nhìn của người mẫu.
Một bức ảnh lưu niệm chụp một người đứng trước biển có thể chỉ để chứng minh bạn đã từng ở đó, nhưng một bức ảnh có bố cục nghệ thuật sẽ khiến người xem cảm nhận được cái nắng, cái gió và cảm xúc của khoảnh khắc ấy. Đó chính là sức mạnh của bố cục.
5 cách sắp xếp bố cục ảnh giúp khung hình thu hút hơn
Có rất nhiều cách để sắp xếp một khung hình, nhưng năm cách dưới đây là những nguyên tắc bố cục phổ biến và dễ áp dụng nhất mà bất kỳ nhiếp ảnh gia nào cũng cần nằm lòng. Mỗi cách sắp xếp đều có thế mạnh riêng, và việc kết hợp chúng linh hoạt sẽ tạo ra những khung hình thực sự thu hút.
1. Quy tắc ⅓, nền tảng kinh điển trong bố cục ảnh
Quy tắc ⅓ là cách chia khung hình thành 9 ô vuông bằng nhau bằng hai đường kẻ dọc và hai đường kẻ ngang. Các giao điểm của những đường kẻ này là vị trí mạnh nhất để đặt chủ thể chính. Thay vì đặt người hoặc vật vào chính giữa khung hình, hãy dịch chuyển máy để chủ thể rơi vào một trong bốn giao điểm.
Đường chân trời cũng nên đặt trên một trong hai đường kẻ ngang, không bao giờ để chính giữa. Quy tắc ⅓ hoạt động với hầu hết các thể loại chụp ảnh từ chân dung, phong cảnh đến tĩnh vật và là điểm bắt đầu lý tưởng cho người mới làm quen với bố cục.
2. Đường dẫn, cách tạo chiều sâu cho bố cục ảnh
Đường dẫn là một yếu tố trong khung hình có tác dụng dẫn mắt người xem từ ngoài vào trong, từ gần đến xa và cuối cùng là đến chủ thể chính. Đó có thể là con đường mòn, bờ tường, hàng rào, dòng sông hoặc bất kỳ hình khối nào có tính kéo dài. Trong bố cục, đường dẫn thường bắt đầu từ góc dưới hoặc cạnh dưới của khung hình và kéo về phía trung tâm hoặc xa dần. Người xem sẽ vô thức đi theo đường dẫn này, tạo ra cảm giác không gian ba chiều trên một bức ảnh vốn chỉ có hai chiều.
3. Sự đối xứng, tạo sự cân bằng hoàn hảo cho bố cục ảnh
Bố cục đối xứng cân bằng nhiếp ảnh là cách sắp xếp mà hai nửa của khung hình qua một trục nào đó có sự tương đồng gần như hoàn hảo. Đối xứng thường xuất hiện tự nhiên trong kiến trúc, phản chiếu qua gương hoặc mặt nước. Khi áp dụng, hãy đặt trục đối xứng chính giữa khung hình, để hai bên cân bằng về hình khối và màu sắc. Bố cục đối xứng mang lại cảm giác trang nghiêm, tĩnh lặng và vững chắc, rất phù hợp để chụp các công trình, hành lang dài hoặc cảnh vật phản chiếu dưới hồ.
4. Khung trong khung, kỹ thuật bố cục ảnh độc đáo
Khung trong khung là kỹ thuật sử dụng một đối tượng ở tiền cảnh để làm khung viền bao quanh chủ thể chính ở phía sau. Đối tượng đó có thể là ô cửa, vòm cây, khe đá, hàng rào hoặc bất kỳ vật gì có khoảng trống để nhìn xuyên qua. Tác dụng của kỹ thuật này là hướng toàn bộ sự chú ý vào chủ thể, đồng thời tạo cảm giác như người xem đang bí mật quan sát một khoảnh khắc nào đó. Khung viền cũng giúp che đi những chi tiết lộn xộn nằm ngoài phạm vi muốn thể hiện.
5. Khoảng trống, giúp bố cục ảnh trở nên tinh tế hơn
Khoảng trống hay còn gọi là không gian âm, là vùng trong khung hình không có bất kỳ chi tiết hoặc chủ thể nào. Đó có thể là bầu trời trong xanh, mặt cát trống hoặc một bức tường đơn sắc. Nhiều người mới chụp có xu hướng lấp đầy khung hình bằng chủ thể vì nghĩ như vậy mới rõ ràng, nhưng điều này vô tình tạo ra cảm giác bí bách và không có chỗ để mắt nghỉ ngơi.
Một bố cục có khoảng trống hợp lý sẽ khiến chủ thể nổi bật hơn và bức ảnh trở nên thanh thoát, tinh tế. Quy tắc đơn giản lả hãy để nhiều khoảng trống về phía người mẫu đang hướng mắt hoặc phía chủ thể đang chuyển động, như vậy bức ảnh sẽ có cảm giác rộng mở và có hơi thở.
Trên đây là 5 cách sắp xếp bố cục ảnh và mỗi cách đều có thế mạnh riêng và có thể kết hợp linh hoạt tùy theo từng bối cảnh chụp. Một bức ảnh có bố cục tốt sẽ tự động dẫn dắt mắt người xem, tạo ra sự khác biệt rõ ràng giữa một bức hình chụp vội và một bức hình có chủ ý nghệ thuật. Hãy theo dõi thêm các bài viết cùng chủ đề khác để nắm được những kỹ thuật nâng cao hơn như cách phối hợp ánh sáng với bố cục hay cách xử lý hậu kỳ để tái tạo bố cục khi cần.
